Problemy finansowe, wyrzuty sumienia połączone z poczuciem winy, czy też utrata zaufania ze strony najbliższych, to tylko niektóre skutki uzależnienia od kupowania. Zakupoholizm to problem, który dotyka osoby w różnym wieku, niezależnie od statusu społecznego.
Jak rozpoznać to uzależnienie behawioralne, co może być przyczyną i jakie kroki możesz podjąć, by odzyskać równowagę w życiu?
Czym jest zakupoholizm?
Zakupoholizm to uzależnienie bardzo podobne do hazardu, seksoholizmu, czy pracoholizmu. Różni się tylko rodzajem czynności, z której nie potrafisz zrezygnować i która przejęła nad tobą kontrolę.
Niepohamowanej potrzebie robienia zakupów zwykle towarzyszą skrajne emocje — od podekscytowania i euforii, przez radość z posiadania, po wyrzuty sumienia, wstyd i złość na siebie. Tak jak przy każdym uzależnieniu, również i w przypadku zakupoholizmu, z czasem ta chwila zadowolenia z nabycia kolejnych dóbr przestaje już wystarczać. By wciąż czuć ekscytację i zagłuszyć niedawny wstyd, musisz kupować coraz więcej, nawet ponad stan i swoje aktualne możliwości finansowe. To zaś wpędza cię w coraz większe problemy i zwiększa ryzyko utraty stabilności finansowej, a nawet popadnięcia w długi.
Dlaczego więc wciąż to robisz i nie jesteś w stanie przestać?
Możliwe przyczyny zakupoholizmu
Zakupy działają na osobę uzależnioną jak narkotyk. Pozwalają na chwilę oderwać się od codzienności i poczuć się lepiej. Robienie zakupów może też wynikać z niskiego poczucia własnej wartości, kiepskiej samooceny i przekonania, że jesteś gorszy od innych, a twoje życie niczym się nie wyróżnia.
Zakupoholizm pozwala uciec od tej szarej rzeczywistości, którą masz na co dzień i poczuć się tak, jak naprawdę chciałbyś się czuć w swoim wymarzonym i spełnionym życiu.
Przeczytaj także: Uzależnienie od socjal mediów — jak je rozpoznać i leczyć
Do rozwoju tego uzależnienia, które początkowo może przybierać postać niewinnych zakupów dla przyjemności, ale jeszcze bez szaleństwa, może się przyczynić chęć zaimponowania innym. Stąd kupowanie markowych ciuchów, bywanie w modnych restauracjach i klubach, czy też drogie wakacje, na które nie do końca cię stać, ale relacje z nich mocno podbijają oglądalność w socjal mediach. To wszystko z czasem może przerodzić się w uzależnienie od towarzyszących temu stanów emocjonalnych.
Zakupoholizm może też ujawnić twoją tendencję do uzależnień w ogóle, stąd łatwość, z jaką ulegasz pokusom podczas wizy w galerii handlowej czy w trakcie przeglądania Internetu.
Zakupoholizm — jak rozpoznać uzależnienie
Jeśli czujesz, że nie możesz się oprzeć kolejnym wyprzedażom, a Black Friday to wydarzenie, na które czekasz cały rok, powinieneś bliżej się temu przyjrzeć. Sprawdź, jak wyglądają twoje zakupy, które pozornie nie muszą się różnić od tych, które robią twoi znajomi.
Ostrzegawcza lampka powinna się zaświecić po ich zakończeniu, gdy podliczasz swoje wydatki i przyglądasz się temu, na co wydałeś swoje pieniądze.
Poza tym zwróć uwagę, czy:
- w celu odczucia przyjemność i ekscytacji musisz kupować coraz więcej,
- nie możesz się oprzeć pokusie wrzucenia kolejnego przedmiotu do wirtualnego lub prawdziwego koszyka,
- źle się czujesz, gdy z jakiegoś powodu nie możesz danego dnia zrobić zakupów lub musisz zrezygnować z tego, co już sobie upatrzyłeś.
Jednym z głównych objawów wskazujących na uzależnienie od zakupów, jest utrata kontroli nad tą czynnością. Jeśli jednak wciąż masz wątpliwości, czy problem ten dotyczy też ciebie, potwierdzeniem może być to, że:
- kupujesz, bo lubisz posiadać, a nie dlatego, że jest ci to naprawdę potrzebne,
- robisz zakupy, aby poprawić sobie samopoczucie,
- ukrywasz zakupione rzeczy przez najbliższymi, by nie złościli się, że znów wydałeś sporo pieniędzy i nadwyrężasz domowy budżet,
- na kolejne zakupy zaciągasz pożyczki w banku lub u znajomych,
- codziennie dużo myślisz o tym, co kupić,
- wydajesz na coś niepotrzebnego i drogiego kosztem opłacenia rachunków czy kupienia produktów codziennej potrzeby,
- masz problemy ze skupieniem się na pracy i innych zajęciach z powodu nawracających myślach o zakupach.
Problem w tym, że nawet, jeśli po szaleństwie zakupowym odczuwasz wyrzuty sumienia, czy chwile załamania i złości na siebie, to w końcu i tak uznajesz, że nie masz nic do stracenia. A ponieważ nie chcesz już dłużej trwać w tym stanie, w celu poprawy nastroju wyruszasz na kolejne zakupy. To jak niezdrowa przekąska dla osoby, która się odchudza, albo duża porcja niezdrowego jedzenie dla bulimika.
Przeczytaj także: Uzależnienie od alkoholu — jak je rozpoznać
W tym wszystkim nie pomagają wszelkiego rodzaju akcje marketingowe i towarzyszące im chwytliwe hasła. Zgodnie z nimi, jesteś tego wart, stać cię na to, musisz to mieć, poczujesz wolność, czy masz prawo do chwili zapomnienia i przyjemności.
Zakupoholizm — jak się od niego uwolnić
Zakupoholizm, podobnie jak inne formy uzależnienia, rozwija się stopniowo. Im wcześniej dostrzeżesz jego objawy, tym większe masz szanse na jego zatrzymanie.
Samodzielne przeciwdziałanie zakupoholizmowi
Jeśli uda ci się uchwycić zakupoholizm w początkowej fazie uzależnienia, możesz podjąć pewne kroki samodzielnie, bez pomocy specjalisty i terapeuty od uzależnień behawioralnych. W tym celu:
- zrezygnuj z używania karty debetowej lub kredytowej w trakcie zakupów,
- rób listę rzeczy i produktów do kupienia przed wyjściem na zakupy,
- ustal właściwe priorytety, gdy chodzi o twoje wydatki (jedzenie, rachunki, leki itp.),
- zwróć uwagę na to, co sprawia, że nabierasz ochoty na zakupy i w jakim stanie emocjonalnym wówczas jesteś,
- określ maksymalny limit pieniędzy, które w danym miesiącu możesz wydać na zakupy spoza kategorii produktów priorytetowych.
Gdyby jednak okazało się, że wewnętrzny przymus jest już zbyt silny i nie potrafisz mu się oprzeć, pomyśl o skorzystaniu z pomocy psychologicznej.
Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu uzależnienia od kupowania
Ważne, by już na samym początku ustalić konkretną przyczynę, która mogła doprowadzić do rozwoju uzależnienia. Pomoże to terapeucie opracować indywidualny program terapii, która przyniesie najlepsze efekty.
Jako że zakupoholizm należy do uzależnień behawioralnych, dobrze sprawdza się w tym przypadku terapia poznawczo-behawioralna. Pomoże ci ona zmienić zarówno sposób myślenia, jak i zachowania, poprzez stopniową zmianę tego, co związane jest z zakupami. Mowa o twoich myślach, uczuciach i zachowaniach, które towarzyszą ci w trakcie zakupów.
Po konsultacji z terapeutą o w zależności od osobistych preferencji możesz brać udział zarówno w sesjach indywidualnych, jak i w terapii grupowej.
Źródło:
