Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jednym z najbardziej skutecznych podejść terapeutycznych opartych na dowodach naukowych (evidence based therapy) wykorzystywanych w psychoterapii. Jej głównym celem jest pomoc osobom borykającym się z różnymi problemami psychicznymi, poprzez identyfikacje myśli automatycznych, przekonań
oraz strategii radzenia sobie, które podtrzymują te problemy, a następnie przy pomocy
różnych technik zmianie tych negatywnych wzorców.
Proces terapeutyczny w terapii poznawczo-behawioralnej zwykle rozpoczyna się od wywiadu czyli analizy problemów zgłaszanych przez pacjenta, jego przeszłości, która wpłynęła na pojawienie się tych problemów oraz wyznaczeniu celów terapeutycznych. Następnie, pacjent, wraz z terapeutą, tworzy tak zwaną konceptualizacje, czyli mapę terapeutycznego
procesu, która pomaga terapeucie oraz przede wszystkim pacjentowi zrozumieć, dlaczego doświadcza określonych problemów emocjonalnych, zachowań czy myśli oraz w jaki sposób wynikają one z historii jego życia. Konceptualizacja stanowi podstawę dla podejmowania decyzji terapeutycznych i wybierania odpowiednich strategii interwencyjnych .W skrócie, konceptualizacja w psychoterapii to proces analizy i syntezowania informacji dotyczących pacjenta, jego historii, myśli, uczuć i zachowań w celu zrozumienia głębokich mechanizmów leżących u podstaw jego trudności oraz dobrania metod pracy nad nimi.
Następnie na podstawie stworzonego planu terapeutycznego terapeuta uczy pacjenta różnego rodzaju technik, które mają na celu trwałą zmianę w szeroko pojętym funkcjonowaniu pacjenta. Do najważniejszych technik terapii poznawczo – behawioralnej należą: restrukturyzacja poznawcza, ekspozycje, treningi (np. relaksacji czy umiejętności społecznych), planowanie działań czy prace domowe.
W terapii poznawczo-behawioralnej terapeuta i pacjent tworzą współpracę opartą na zaufaniu i partnerstwie. Terapeuta zachęca do aktywnego uczestnictwa pacjenta w procesie terapeutycznym, motywuje, pomaga przezwyciężać trudności i monitorować postępy. Odgrywa także rolę edukatora, który tłumaczy pacjenta zasad i technik terapii poznawczo-
behawioralnej oraz pomaga zrozumieć, jak negatywne myśli i zachowania wpływają na emocje i funkcjonowanie (psychoedukacja).
Terapia poznawczo – behawioralna pomaga w redukcji objawów takich zaburzeń jak zaburzenia lękowe, depresja czy zaburzenia obsesyjno – kompulsyjne, ale także umożliwia osiągnięcie lepszej samoświadomości, umiejętności radzenia sobie z trudnościami, poprawy komunikacji czy funkcjonowania w relacjach interpersonalnych. Ta forma terapii jest
czasowo ograniczona (czas trwania terapii pacjent ustala z terapeutą), a pozytywne efekty można zobaczyć stosunkowo szybko.
